§1
Regulamin niniejszy określa w szczególności:

1. uprawnienia i obowiązki sędziów Polskiego Związku Piłki Siatkowej (określanego dalej PZPS),
2. zasady nadawania licencji sędziego piłki siatkowej, klas sędziowskich oraz uprawnień sędziowskich.

§2

1. Sędzią sportowym może być osoba, która posiada licencję sędziego sportowego przyznaną przez właściwy polski związek sportowy.
2. Licencję sędziego sportowego można przyznać osobie, która:
1. posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
2. korzysta z pełni praw publicznych,
3. pisemnie zobowiąże się do przestrzegania postanowień statutu i regulaminów PZPS, CEV i FIVB, w tym także do poddania się odpowiedzialności dyscyplinarnej.

§3

1. Licencje sędziowskie wydają Zarządy wojewódzkich Związków Piłki Siatkowej (określane dalej jako WZPS) na wniosek Wydziału Sędziowskiego WZPS (określanego dalej jako WS WZPS), a pozbawiać jej mogą:
1. Zarząd PZPS – sędziów szczebla centralnego,
2. Zarządy WZPS – pozostałych sędziów zamieszkałych na terenie swojego działania.
2. Licencje sędziowskie mogą być wydawane osobom, które ukończyły kurs dla kandydatów na sędziów oraz zdały egzamin sędziowski z wynikiem pozytywnym.

§4

1. Sędziom PZPS nadawane są:
1. kandydat na sędziego,
2. klasa III,
3. klasa II,
4. klasa I,
5. klasa związkowa,
6. klasa państwowa.
2. Klasy kandydata na sędziego, III, II i I nadaje WZPS na wniosek WS WZPS.
3. Klasy sędziego związkowego i państwowego nadaje Zarząd PZPS na wniosek Wydziału Sędziowskiego PZPS (określanego dalej jako WS PZPS).
4. Klasę II można nadać sędziemu, który łącznie spełnia następujące warunki:
1. wykazuje dobrą znajomość przepisów gry,
2. cechuje się nienagannym wypełnianiem obowiązków sędziego,
3. uczestniczy aktywnie w prowadzeniu zawodów,
4. posiada przez co najmniej pół roku nadaną klasę III.
5. Klasę I można nadać sędziemu, który łącznie spełnia następujące warunki:
   1. wykazuje dobrą znajomość przepisów gry,
   2. cechuje się nienagannym wypełnianiem obowiązków sędziego,
   3. uczestniczy aktywnie w prowadzeniu zawodów,
   4. posiada przez co najmniej pół roku nadaną klasę II.

§5

1. Zawody piłki siatkowej mogą prowadzić sędziowie, którzy posiadają łącznie dwa aktualne dokumenty:
1. licencję sędziego,
2. certyfikat.
2. Certyfikat jest dokumentem potwierdzającym właściwe przygotowanie do prowadzenia zawodów w danym sezonie rozgrywkowym, w tym ukończenie z wynikiem pozytywnym szkolenia sędziowskiego. Certyfikaty wydają:
1. PZPS - sędziom szczebla centralnego,
2. WZPS - pozostałym sędziom.
3. Aktualny certyfikat uprawnia do bezpłatnego wstępu na zawody piłki siatkowej na obszarze działania związku, który go wydał o ile inne przepisy nie stanowią inaczej.

§6

1. Sędzia klasy I może uzyskać uprawnienia do prowadzenia zawodów szczebla centralnego, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1. posiada klasę I przed przystąpieniem do kursu dla kandydatów na sędziego szczebla centralnego,
2. uczestniczył aktywnie w sędziowaniu meczów w najwyższej klasie rozgrywek w macierzystym WZPS,
3. w roku zakończenia kursu dla kandydatów na sędziego szczebla centralnego nie przekroczył 32 roku życia,
4. posiada co najmniej średnie wykształcenie,
5. ukończył z wynikiem pozytywnym kurs dla kandydatów na sędziego szczebla centralnego.
2. WS PZPS może dopuścić do kursu dla kandydatów na sędziego szczebla centralnego sędziego, który w roku zakończenia kursu dla kandydatów na sędziów szczebla centralnego przekroczył 32 rok życia, jeżeli nie przekroczył on 35 roku życia i w okresie poprzednich pięciu lat był zawodnikiem lub trenerem zespołu.
3. W roku, w którym sędzia, z wyłączeniem sędziów kwalifikatorów, kończy 55 rok życia, traci uprawnienia do sędziowania zawodów szczebla centralnego z dniem 31 grudnia i zostaje wycofany z listy sędziów szczebla centralnego.
4. W roku, w którym sędzia, z wyłączeniem sędziów kwalifikatorów, kończy 65 rok życia, traci z dniem 31 grudnia uprawnienia do sędziowania zawodów piłki siatkowej w rozgrywkach organizowanych przez WZPS jako sędzia I, II i liniowy.

§7

1. Sędziów kwalifikatorów szczebla centralnego powołuje Zarząd PZPS na wniosek WS PZPS spośród obecnych lub byłych sędziów szczebla centralnego.
2. Sędziowie kwalifikatorzy szczebla centralnego są sędziami szczebla centralnego.
3. Sędzia kwalifikator szczebla centralnego:
1. w czasie zawodów pełni funkcję sędziego głównego,
2. ocenia pracę sędziów zgodnie z zasadami określonymi przez WS PZPS,
3. po zakończeniu zawodów szczegółowo omawia z komisją sędziowską wszystkie błędy i uchybienia popełnione przez poszczególnych sędziów oraz udziela odpowiedzi na pytania i wyjaśnień.

§8

1. Sędzia szczebla centralnego posiada uprawnienia do sędziowania następujących klas rozgrywkowych:
1. najwyższej klasy rozgrywkowej mężczyzn,
2. najwyższej klasy rozgrywkowej kobiet,
3. I ligi kobiet i mężczyzn,
4. II ligi kobiet i mężczyzn.
2. Uprawnienia do sędziowania zawodów siatkówki halowej szczebla centralnego są nadawane na każdy sezon rozgrywkowy przez Zarząd PZPS na wniosek WS PZPS.
3. Do obowiązków sędziego szczebla centralnego należy udział jako sędzia w każdym sezonie rozgrywkowym w co najmniej 12 spotkaniach na szczeblu centralnym lub międzynarodowym, w tym  w 6 jako sędzia I, przy uwzględnieniu zapisów § 9.
4. Na dany sezon rozgrywkowy WS PZPS może określić inną minimalną wymaganą liczbę spotkań w roli sędziego, jeżeli wymagać tego będzie system rozgrywek.
5. WS PZPS może z ważnych przyczyn odwołać sędziego z zawodów, na które był on nominowany.
6. Obowiązki sędziego szczebla centralnego określa Załącznik Nr 1.
7. WS PZPS przed każdym sezonem rozgrywkowym ogłasza szczegółowe zasady weryfikacji uprawnień sędziowskich. W przypadku braku nowych zasad, obowiązują zasady z poprzedniego sezonu.

§9

1. Sędzia ma prawo korzystać z urlopu sędziowskiego, tj. okresu nieprzerwanej niedyspozycyjności przez okres co najmniej trzech miesięcy, wyznaczony weekendami. Wskazanie w taki sposób swojej niedyspozycyjności jest równoznaczne ze skorzystaniem z urlopu sędziowskiego na ten okres.
2. Jeden urlop sędziowski nie może trwać dłużej niż jeden rok.
3. Łączny czas trwania urlopów sędziowskich nie może przekroczyć dwóch lat w ciągu dziesięciu kolejnych lat działalności sędziowskiej.Przypadki dłuższych urlopów każdorazowo rozpatrywać będzie indywidualnie Wydział Sędziowski.
4. Dla sędziów będących jednocześnie trenerami bądź zawodnikami zespołów występujących w rozgrywkach szczebla centralnego urlop nie może trwać więcej niż trzy lata, a łączny czas trwania urlopów sędziowskich nie może przekroczyć czterech lat w ciągu dziesięciu kolejnych lat działalności sędziowskiej. Sędzia powracający do czynnego sędziowania po ponadrocznym urlopie sędziowskim na nowy sezon otrzymuje uprawnienia o jeden szczebel niższy niż posiadał po sezonie, po którym udał się na urlop, jednak nie niższe niż uprawnienia do sędziowania II lig.
5. Sędzia korzystający z urlopu całosezonowego zobowiązany jest zgłosić pisemnie powrót do czynnego sędziowania do WS PZPS do 31 maja roku, w którym rozpoczyna się kolejny sezon.
6. Sędziowie międzynarodowi i kandydaci na sędziów międzynarodowych urlopowani przez WS PZPS na okres dłuższy niż 3 miesiące mają obowiązek powiadomić (za pośrednictwem biura PZPS) o tym fakcie CEV i FIVB.

§10

Klasa związkowa może być nadana sędziemu szczebla centralnego klasy I, jeżeli spełnia on łącznie następujące warunki:

1. posiada co najmniej 2-letni staż sędziego szczebla centralnego,
2. sędziował na szczeblu centralnym co najmniej 36 spotkań, w tym jako sędzia pierwszy co najmniej 18 spotkań.

§11

Klasa sędziego państwowego może być nadana sędziemu szczebla centralnego klasy związkowej, jeżeli spełnia on co najmniej jeden z warunków:

1. sędziował co najmniej 24 spotkania (w tym co najmniej 12 jako sędzia I) w najwyższej klasie rozgrywkowej kobiet lub mężczyzn,
2. aktywnie uczestniczył w sędziowaniu zawodów szczebla centralnego przez co najmniej 10 lat, był zdyscyplinowanym i dyspozycyjnym sędzią oraz posiada uprawnienia do prowadzenia zawodów co najmniej I ligi kobiet i mężczyzn,
3. aktywnie uczestniczył w sędziowaniu zawodów szczebla centralnego przez co najmniej 15 lat, był zdyscyplinowanym i dyspozycyjnym sędzią oraz posiada uprawnienia do prowadzenia zawodów II ligi kobiet i mężczyzn.

§12

1. Sędziowie klasy państwowej mogą posiadać uprawnienia do prowadzenia spotkań międzynarodowych oraz tytuł:
1. kandydat na sędziego międzynarodowego,
2. sędzia międzynarodowy.
2. Uprawnienia i tytuły, o których mowa w pkt 1, nadawane są przez władze Międzynarodowej Federacji Piłki Siatkowej (FIVB).
3. Wnioski do FIVB zgłasza Zarząd PZPS na podstawie propozycji WS PZPS, a w przypadku sędziów siatkówki plażowej po uzyskaniu opinii Wydziału Siatkówki Plażowej.

§13

1. Sędzia PZPS może posiadać uprawnienia do sędziowania siatkówki plażowej.
2. Uprawnienia do sędziowania siatkówki plażowej nadawane są co roku przez:
1. WS PZPS - dla rozgrywek ogólnopolskich,
2. WS WZPS - dla rozgrywek szczebla wojewódzkiego.
3. Zasady uzyskiwania uprawnień do sędziowania siatkówki plażowej określa Załącznik Nr 2.

§14

1. Zasłużonym dla polskiej piłki siatkowej sędziom może być nadana godność Sędziego Honorowego Polskiego Związku Piłki Siatkowej.
2. Zasady i tryb przyznawania godności Sędziego Honorowego PZPS określa Załącznik Nr 3.

§15

Sędziowie PZPS są zobowiązani do:

1. godnego reprezentowania PZPS i WZPS,
2. stosowania się do ustaleń Wydziału Sędziowskiego PZPS i WZPS, w tym w zakresie:
1. delegowania na zawody,
2. prawidłowego rozliczania delegacji lub wynagrodzenia sędziowskiego,
3. dyscypliny,
4. szkolenia.

§16

Sędziemu PZPS przysługuje prawo do:

1. otrzymania niezbędnej pomocy i ochrony osobistej przed zawodami, w czasie ich trwania oraz po zawodach ze strony organizatorów zawodów,
2. otrzymania wynagrodzenia oraz zwrotu kosztów delegacji na zawody zgodnie z obowiązującymi przepisami,
3. wolnego wstępu na zawody piłki siatkowej, o ile inne przepisy nie stanowią inaczej,
4. uzasadnionego zgłoszenia czasowej niedyspozycyjności do sędziowania zawodów szczebla centralnego,
5. uczestnictwa w drugim terminie obowiązkowego egzaminu w uzasadnionym i usprawiedliwionym przypadku nieobecności w pierwszym terminie lub w przypadku nie zaliczenia egzaminu w pierwszym terminie.

§17

Pozbawienie licencji, klasy i uprawnień sędziego PZPS następuje:

1. w ustawowo określonych przypadkach utraty licencji,
2. w przypadku rażącego naruszenia niniejszego Regulaminu lub Regulaminu Sędziego WZPS,
3. w przypadku nie otrzymania w ciągu roku od uzyskania licencji sędziowskiej co najmniej klasy III.

§18

1. W stosunku do sędziów szczebla centralnego popełniających wykroczenia lub naruszających obowiązujące regulaminy stosowane są odpowiednie do przewinienia kary regulaminowe.
2. Organem orzekającym jest Wydział Dyscypliny PZPS, który wszczyna postępowanie z własnej inicjatywy, z inicjatywy WS PZPS lub innych statutowych organów PZPS.
3. Wysokość wymierzanej kary, zasady i tryb odwoływania się od nałożonej kary określają odrębne przepisy.
4. W stosunku do sędziów szczebla centralnego popełniających wykroczenia lub naruszających obowiązujące regulaminy w ramach wykonywania obowiązków sędziego na zlecenie i na obszarze działalności WZPS stosowane są odpowiednie do przewinienia kary regulaminowe orzekane w I instancji przez organy dyscypliny danego WZPS i obowiązujące na terenie tego Związku.

§19

Prawo interpretacji oraz rozstrzyganie spraw nieobjętych niniejszym Regulaminem przysługuje WS PZPS.

§20

1. Regulamin wchodzi w życie z dniem zatwierdzenia.
2. Równocześnie przestaje obowiązywać regulamin sędziego PZPS z dnia 20.03.2005 r.

Załączniki:

Załącznik Nr 1 - Obowiązki Sędziego Szczebla Centralnego
Załącznik Nr 2 - Zasady uzyskiwania uprawnień do sędziowania siatkówki plażowej
Załącznik Nr 3 - Regulamin Sędziego Honorowego PZPS

Regulamin zatwierdzono Uchwałą Zarządu PZPS nr 28 / 2009 z dnia 17.01.2009

Załącznik Nr 1 do Regulaminu Sędziego PZPS

OBOWIĄZKI SĘDZIEGO SZCZEBLA CENTRALNEGO

Sędziowie szczebla centralnego zobowiązani są do:

1. Dobrej znajomości aktualnych przepisów gry w piłkę siatkową oraz prawidłowego ich stosowania podczas sędziowania zawodów siatkówki,
2. Posiadania aktualnie wymaganych dokumentów uprawniających do sędziowania zawodów piłki siatkowej.
3. Prowadzenia zawodów siatkówki szczebla centralnego, na które zostali wyznaczeni przez Wydział Sędziowski PZPS,
4. Przestrzegania etycznego sposobu bycia podczas trwania delegacji sędziowskiej,
5. Przestrzegania estetycznego wyglądu zewnętrznego,
6. Występowania podczas trwania delegacji sędziowskiej w stroju wizytowym i sędziowania w obowiązującym stroju sędziowskim
7. Uczestniczenia w corocznych szkoleniach centralnych, organizowanych przez Wydział Sędziowski PZPS,
8. Zapoznawania się z informacjami zawartymi w komunikatach Wydziału Sędziowskiego PZPS,
9. W przypadku niemożności sędziowania zawodów zgodnie z nominacją WS PZPS niezwłocznego powiadomienia o tym fakcie WS PZPS poprzez biuro PZPS oraz sędziego rezerwowego z uwzględnieniem następujących zasad
   1. w przypadku, gdy sędzia rezerwowy zastępuje jednego z sędziów delegowanych na zawody przez WS PZPS zawsze pełni on funkcję sędziego drugiego (przy zawodach dwudniowych sędzia rezerwowy pełni funkcję sędziego drugiego pierwszego dnia, natomiast funkcję sędziego pierwszego – drugiego dnia),
   2. w przypadku, gdy sędzia rezerwowy również nie może udać się na zawody, sędzia z obsady podstawowej zobowiązany jest do natychmiastowego zawiadomienia telefonicznego i mailowego osoby prowadzącej w WS PZPS obsady sędziowskie oraz pracownika etatowego PZPS zajmującego się sprawami sędziowskimi, a także do wysłania pisemnego usprawiedliwienia na adres PZPS,
   3. sędzia rezerwowy nie może przyjąć nominacji na zawody, w których występuje drużyna z tego samego co on województwa. W takim przypadku sędzia obsady podstawowej nie mogący prowadzić zawodów informuje drugiego sędziego rezerwowego lub WS PZPS w celu wyznaczenia zastępstwa.

   .

Załącznik Nr 2 do Regulaminu Sędziego PZPS

ZASADY UZYSKIWANIA UPRAWNIEŃ DO SĘDZIOWANIA SIATKÓWKI PLAŻOWEJ

Sędzia PZPS może dodatkowo posiadać uprawnienia sędziego siatkówki plażowej PZPS pod następującymi warunkami:

1. przesłanie w odpowiednim terminie na odpowiednich drukach do biura PZPS "Zgłoszenia sędziego do sędziowania siatkówki plażowej na szczeblu centralnym" wraz z określeniem swojej dyspozycyjności w danym sezonie,
2. w przypadku zakwalifikowania na szkolenie dla sędziów siatkówki plażowej, uczestniczenie w szkoleniu,
3. ukończenie szkolenia z wynikiem pozytywnym, W zależności od potrzeb szkoleniowych w danym sezonie, WS PZPS w porozumieniu z Wydziałem Siatkówki Plażowej ustala corocznie kryteria ukończenia szkolenia,
4. sędzia siatkówki plażowej PZPS jest zobowiązany do:
1. znajomości aktualnych przepisów siatkówki plażowej, znajomości interpretacji przepisów oraz prawidłowego stosowania przepisów podczas sędziowania meczów siatkówki plażowej,
2. znajomości zasad i posiadania praktycznej umiejętności protokołowania meczu siatkówki plażowej,
3. znajomości regulaminu - Przepisów Regulaminowych Rozgrywek Siatkówki Plażowej PZPS - obowiązującego w danym roku,
4. sędziowania turniejów lub zawodów siatkówki plażowej, na które został wyznaczony przez Wydział Sędziowski PZPS,
5. szczególnego dbania o wygląd zewnętrzny oraz występowania w aktualnie obowiązującym stroju sędziowskim w czasie trwania turnieju lub zawodów siatkówki plażowej,
6. przestrzegania ustaleń PZPS (Zarządu, Wydziału Siatkówki Plażowej, Wydziału Sędziowskiego) z organizatorem turnieju lub zawodów siatkówki plażowej w zakresie zaopatrzenia sędziów w stroje sędziowskie przez organizatora,
7. rozliczania delegacji sędziowskiej zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym cyklu rozgrywek,
5. w sędziowanym przez sędziego siatkówki plażowej PZPS turnieju lub meczu, sędziemu siatkówki plażowej PZPS nie wolno:
1. brać udziału jako zawodnik,
2. występować jako sponsor lub przedstawiciel sponsora,
3. pełnić funkcji przedstawiciela PZPS, komisarza turnieju lub zawodów,
4. występować jako organizator turnieju lub zawodów.

Załącznik Nr 3 do Regulaminu Sędziego PZPS

REGULAMIN SĘDZIEGO HONOROWEGO PZPS

1. Godność Sędziego Honorowego PZPS nadaje Zarząd PZPS w formie zatwierdzenia odpowiedniej uchwały WS PZPS.
2. Sędzią Honorowym może zostać sędzia PZPS w uznaniu szczególnych zasług dla rozwoju piłki siatkowej w Polsce.
3. Godność Sędziego Honorowego PZPS nadaje się co do zasady sędziom kończącym czynne sędziowanie zawodów siatkówki szczebla centralnego lub kończącym aktywną działalność sędziowską.
4. Kandydat do godności Sędziego Honorowego PZPS powinien spełniać łącznie następujące warunki:
   1. posiadać co najmniej 20-letni staż sędziowski w siatkówce oraz minimum klasę związkową,
   2. wyróżniać się aktywnością w działalności sędziowskiej WZPS i na szczeblu centralnym oraz w wypełnianiu obowiązków określonych w Regulaminie sędziego PZPS,
   3. uczestniczyć w działalności organizacyjnej związanej z rozwojem siatkówki w Polsce w okresie nie krótszym niż 10 lat,
   4. posiadać prawa publiczne oraz nieskazitelną opinię pod względem etycznym.
5. W wyjątkowych przypadkach godność Sędziego Honorowego PZPS może być nadana pomimo niespełnienia wszystkich warunków podanych w punkcie 4 a) (na przykład w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia uniemożliwiającym osiągnięcie wymaganego stażu sędziowskiego, w razie wypadku losowego, konieczności przerwania aktywnej działalności sędziowskiej z uwagi na wiek, itp.).
6. Sędzia Honorowy PZPS zachowuje dożywotnio posiadaną ostatnio klasę sędziowską.
7. Nadawanie godności Sędziego Honorowego PZPS odbywa się co do zasady raz do roku. Wyróżnienia te publikuje się w komunikatach PZPS.
8. Utrata godności Sędziego Honorowego PZPS następuje w razie utracenia przez sędziego praw publicznych lub postępowania nielicującego z godnością sędziego i działacza sportowego, względnie postępowania niezgodnego z zasadami etyki. Utratę godności Sędziego Honorowego PZPS orzeka Zarząd PZPS z inicjatywy własnej lub na wniosek WS PZPS.

Modyfikacja: 2009-07-06